Synopsis
Potala Sarayı, Tibet'in Lhasa şehrindeki Kızıl Dağ'ın üzerinde, deniz seviyesinden 3700 metre yükseklikte yer almaktadır. İlk inşası MS 631 yılında Tibet Kralı Songtsen Gampo tarafından başlatılmıştır. 1994 yılında UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne alınmıştır.
Genel Bakış
Potala Sarayı (Tibetçe: ཕོ་བྲང་པོ་ཏ་ལ), Çin Halk Cumhuriyeti Tibet Özerk Bölgesi'nin başkenti Lhasa şehir merkezinin kuzeybatısındaki Marpo Ri (Kırmızı Dağ) üzerinde, deniz seviyesinden 3.700 metre yükseklikte yer almaktadır. Potala Sarayı, Tibet İmparatorluğu'nun 33. kralı Songtsen Gampo tarafından MS 631 yılında inşa ettirilmiş, daha sonra Tibet İmparatorluğu'nun dağılmasıyla birlikte ciddi hasar görmüştür. 1645 yılında, Beşinci Dalay Lama, Ganden Phodrang adlı teokratik yerel yönetimi güçlendirmek amacıyla Potala Sarayı'nı yeniden inşa ettirmiş ve sonrasında yapılan eklemelerle günümüzdeki ölçeğine ulaşmıştır.
Potala Sarayı'nın ana yapısı Beyaz Saray ve Kırmızı Saray olmak üzere iki bölümden oluşur. Bu, saray, kale ve manastırı bir araya getiren, büyük ölçekli bir saray kompleksidir. Kompleks dağın yamacına inşa edilmiştir. Ana bina 117 metre yüksekliğinde, 360 metre uzunluğunda olup toplam inşaat alanı yaklaşık 130.000 metrekaredir ve yaklaşık 1.000 odaya sahiptir. Saray, büyük miktarda tarihi eseri barındırmakta ve korumaktadır.
1961 yılında, Potala Sarayı ilk grup Ulusal Öneme Sahip Kültürel Miras Koruma Birimi olarak listelenmiştir. 1994 yılında, Potala Sarayı UNESCO tarafından Dünya Mirası Listesi'ne alınmıştır. 2000 ve 2001 yıllarında, Jokhang Tapınağı ve Norbulingka, Potala Sarayı'nın uzantı projeleri olarak Dünya Mirası Listesi'ne dahil edilmiştir.
Tarihsel Gelişim
| Dönem | Olay |
|---|---|
| MS 631 | Tibet İmparatorluğu'nun 33. kralı Songtsen Gampo, Potala Sarayı'nın inşasını başlattı |
| 7. Yüzyılın Orta ve Son Dönemleri | Songtsen Gampo, Prenses Wencheng ile evlendi, Prenses Wencheng Tibet'e geldi |
| Tibet İmparatorluğu'nun Dağılmasından Sonra | Potala Sarayı doğal afetler ve insan kaynaklı felaketler nedeniyle ciddi hasar gördü |
| 1645 | Beşinci Dalay Lama, Potala Sarayı'nı yeniden inşa ettirdi |
| 1693 | Kırmızı Saray'ın tamamlanmasıyla Potala Sarayı temel olarak bugünkü şeklini aldı |
| 1961 | İlk grup Ulusal Öneme Sahip Kültürel Miras Koruma Birimi olarak listelendi |
| 1994 | UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne alındı |
| 2000 | Jokhang Tapınağı, bir uzantı proje olarak Dünya Mirası Listesi'ne alındı |
| 2001 | Norbulingka, bir uzantı proje olarak Dünya Mirası Listesi'ne alındı |
Mimari Yerleşim
Potala Sarayı'nın ana yapısı iki bölümden oluşur:
| Yapı | Özellikler |
|---|---|
| Kırmızı Saray | Potala Sarayı'nın çekirdek yapısı, esas olarak dini işler için kullanılır; içinde geçmiş Dalay Lamaların stupa salonları, Buda salonları, dua salonları vb. bulunur |
| Beyaz Saray | Dalay Lama'nın kışlık sarayı ve siyasi faaliyet merkezi; içinde Doğu Büyük Salonu, Güneş Işığı Salonu vb. bulunur |
Kırmızı Saray
Kırmızı Saray, Potala Sarayı'nın merkezinde yer alır, dış duvarları kırmızıdır ve Potala Sarayı'nın dini merkezidir. Kırmızı Saray'ın içinde, geçmiş Dalay Lamalara ait 8 stupa bulunur. Bunların en ünlüsü, Beşinci Dalay Lama'ya ait olan, 14.85 metre yüksekliğinde, altınla kaplı ve yaklaşık 3.721 kg altın kullanılarak yapılmış stupadır.
Kırmızı Saray ayrıca büyük miktarda değerli Budist sanat eseri ve kültürel eseri barındırır; bunlar arasında Buda heykelleri, thangka'lar (Tibet Budist resimleri), kutsal metinler vb. bulunur. Sekiz stupa salonunun mimari tarzları birbirinden farklı olup Tibet Budist sanatının en yüksek başarılarını temsil eder.
Beyaz Saray
Beyaz Saray, Kırmızı Saray'ın iki yanında yer alır, dış duvarları beyazdır ve Dalay Lama'nın kışlık sarayı ile siyasi faaliyet merkezidir. Beyaz Saray'ın içinde şunlar bulunur:
- Doğu Büyük Salonu: Beyaz Saray'ın en büyük salonu; Dalay Lama'nın önemli dini törenler ve siyasi faaliyetler düzenlediği yerdir.
- Güneş Işığı Salonu: Dalay Lama'nın ikametgahı; bol güneş ışığı aldığı için bu adı almıştır.
- Rahip Memur Okulu: Rahip memurların yetiştirildiği yer.
Diğer Yapılar
| Yapı | Açıklama |
|---|---|
| Tashilhunpo Manastırı | Potala Sarayı yakınlarındaki önemli bir manastır |
| Chakpori (İlaç Kralı Dağı) | Potala Sarayı'nın karşısındaki tepe; Potala Sarayı'nın panoramik fotoğrafını çekmek için en iyi nokta |
| Dragon King Pond Parkı | Potala Sarayı'nın arkasındaki park; Lhasa halkının dinlenme yeri |
Jokhang Tapınağı
Jokhang Tapınağı, Lhasa şehir merkezinde yer alır, MS 7. yüzyılda inşa edilmiştir ve Songtsen Gampo tarafından Prenses Wencheng'in Tibet'e gelişini anmak için yaptırılmıştır. Jokhang Tapınağı, Tibet Budizmi'nin en önemli tapınaklarından biridir. Tapınakta, Prenses Wencheng'in Chang'an'dan getirdiği, 12 yaşındaki Shakyamuni Buda'nın yaşam boyutlu heykeli bulunmaktadır.
Jokhang Tapınağı'nın önündeki Barkhor Sokak, Lhasa'nın en ünlü kora (kutsal tur) yoludur; her gün çok sayıda inanan burada dua çarkları çevirerek dua eder ve kutsal tur atar.
2000 yılında, Jokhang Tapınağı, "Lhasa'daki Potala Sarayı Tarihi Yapılar Topluluğu"nun bir uzantı projesi olarak Dünya Mirası Listesi'ne alınmıştır.
Norbulingka
Norbulingka, Lhasa şehrinin batı banliyösünde yer alır, 18. yüzyılda inşa edilmeye başlanmıştır ve geçmiş Dalay Lamaların yazlık sarayıdır. Norbulingka yaklaşık 360.000 metrekarelik bir alanı kaplar ve Tibet'in en büyük yapay bahçesidir. Bahçe içinde Kelsang Potrang, Golden Potrang, Takten Migyur Potrang gibi saray yapıları bulunur.
2001 yılında, Norbulingka, "Lhasa'daki Potala Sarayı Tarihi Yapılar Topluluğu"nun bir uzantı projesi olarak Dünya Mirası Listesi'ne alınmıştır.
Pratik Bilgiler
| Madde | Detaylar |
|---|---|
| Adres | Tibet Özerk Bölgesi, Lhasa Şehri, Chengguan Bölgesi, Beijing Orta Yolu |
| Rakım | Yaklaşık 3.700 metre; yüksek rakım etkilerine dikkat edin |
| En İyi Seyahat Sezonu | Mayıs-Ekim, özellikle Temmuz-Eylül en iyi dönemdir |
| Önerilen Gezi Süresi | 2-3 saat |
| Giriş Ücreti | Yoğun Sezon (Mayıs-Ekim) yaklaşık 200 Yuan, Düşük Sezon (Kasım-Nisan) yaklaşık 100 Yuan |
| Açık Saatler | 9:00-16:00 (Yoğun Sezon), 9:30-15:30 (Düşük Sezon) |
| Ziyaret Kısıtlamaları | Günlük ziyaretçi sınırı vardır, önceden rezervasyon yapılması gerekir; ziyaret süresi 1 saat ile sınırlıdır |
| Ulaşım | Lhasa şehir merkezinden yürüyerek veya taksiyle ulaşılabilir |
Dünya Mirası
1994 yılında, Potala Sarayı UNESCO tarafından Dünya Kültür Mirası Listesi'ne alınmıştır. 2000 ve 2001 yıllarında, Jokhang Tapınağı ve Norbulingka da uzantı projeler olarak listeye eklenmiştir. UNESCO'nun değerlendirmesine göre:
- Potala Sarayı, saray, kale ve manastırı bir araya getiren Tibet mimarisinin seçkin bir temsilcisidir.
- Potala Sarayı'nın tarihi ve mimarisi, Tibet'in tarihi, dini ve siyaseti ile yakından ilişkilidir.
- Potala Sarayı ve ona bağlı yapılar topluluğu, Tibet kültürü ve sanatının başyapıtlarıdır.
Referanslar
- Potala Sarayı Resmi Websitesi: http://www.potalapalace.cn/
- Vikipedi: https://zh.wikipedia.org/wiki/布达拉宫
- Baidu Baike: https://baike.baidu.com/item/布达拉宫
- UNESCO: https://whc.unesco.org/en/list/705/
Stills & Gallery
Comments (0)