Chinese vlieger

Synopsis

Chinese vliegers hebben een geschiedenis van meer dan 2000 jaar en vinden hun oorsprong in de houten vlieger gemaakt door Mozi tijdens de Periode van Lente en Herfst en de Strijdende Staten. Weifang wordt beschouwd als de wereldhoofdstad van vliegers, en in 2006 werd de vliegermakerskunst van Weifang opgenomen in de nationale lijst van immaterieel cultureel erfgoed. Het maken van vliegers legt de nadruk op de vier kunsten: binden, plakken, beschilderen en oplaten, en draagt een rijke lading van geluksbetekenissen en volkscultuur.

Overzicht

Chinese vliegers hebben een lange geschiedenis van meer dan 2000 jaar en zijn de vroegste geboorteplaats van vliegers ter wereld. Volgens "Han Feizi" woonde de filosoof Mozi (Mo Di) tijdens de Periode van Lente en Herfst en de Strijdende Staten in het Lushan-gebergte. Hij sneed hout tot een sperwer, wat drie jaar kostte om te maken, en die slechts één dag vloog voordat hij neerstortte – hij maakte een vliegende vogel van hout, een "houten valk". Mozi's student Lu Ban gebruikte vervolgens bamboe om een "bamboevalk" te maken die drie dagen kon vliegen zonder neer te komen, wat wordt beschouwd als de echte voorloper van de vlieger. Vliegers werden in de oudheid "yao" genoemd, in het noorden "yuan", ook wel "papieren yuan" genoemd, en zijn een schat van de traditionele volkskunst van de Chinese natie.

Weifang in Shandong is de belangrijkste productieplaats van Chinese vliegers en wordt beschouwd als de wereldhoofdstad van vliegers. Het Weifang International Kite Festival wordt sinds 1984 jaarlijks gehouden en trekt vliegerliefhebbers van over de hele wereld. In 2006 werd de vliegermakerskunst van Weifang opgenomen in de eerste nationale lijst van immaterieel cultureel erfgoed, wat aangeeft dat deze traditionele ambacht nationale bescherming en overdracht heeft gekregen.

Historische evolutie

De historische evolutie van de vlieger heeft een transformatie doorgemaakt van militair gebruik naar volksvermaak. Vóór de Tang-dynastie werden vliegers voornamelijk voor militaire doeleinden gebruikt – het overbrengen van informatie, het meten van afstanden, het verkennen van vijandelijke situaties, enz. Er wordt gezegd dat Han Xin tijdens de strijd tussen Chu en Han een vlieger gebruikte om de afstand tot het Weiyang-paleis te meten. Uit de periode van de Noordelijke en Zuidelijke Dynastieën zijn ook verslagen bekend van het gebruik van vliegers om verzoeken om hulp over te brengen.

De Tang-dynastie was een cruciale periode waarin de vlieger transformeerde van een militair instrument naar volksvermaak. Met de popularisering van de papierproductie begonnen papieren vliegers de houten vliegers te vervangen, waardoor de productiekosten aanzienlijk daalden en het oplaten van vliegers geleidelijk een populaire vrijetijdsbesteding onder het volk werd. Na de Song-dynastie werd het oplaten van vliegers een van de belangrijke volkstradities tijdens het Qingming Festival, en ook literati en kunstenaars vermaakten zich ermee.

De Ming- en Qing-dynastieën waren de rijpingsfase van de vliegerkunst. De vliegerproductie in verschillende regio's ontwikkelde duidelijke lokale kenmerken, en beroemde vliegerproductieplaatsen zoals Weifang, Beijing, Tianjin en Nantong kwamen naar voren. Het beroemde vers van de Qing-dynastie dichter Gao Ding, "Kinderen keren vroeg terug van school, haasten zich om papieren vliegers op te laten bij de oostenwind", schetst levendig het vrolijke tafereel van het vlieger oplaten in de lente.

Vier belangrijke productieplaatsen

De Drakenkop-duizendpoot van Weifang is algemeen erkend als een representatief werk. Deze vlieger, die een drakenkop combineert met het lichaam van een duizendpoot, heeft een imposant en spectaculair uiterlijk, kan langer zijn dan honderd meter, en wanneer hij wordt opgelaten, houdt de drakenkop zijn hoofd hoog en leidt hij de honderd segmenten van zijn lichaam in een kronkelende beweging door de lucht, wat een majestueuze aanblik biedt. Er wordt gezegd dat de Drakenkop-duizendpootvlieger werd gecreëerd tijdens de Qianlong-periode van de Qing-dynastie, gezamenlijk gemaakt door verschillende vliegerambachtslieden uit Weifang.

De vier kunsten: bouwen, bespannen, beschilderen en oplaten

De productie van Chinese vliegers legt de nadruk op vier processen, kortweg: bouwen, bespannen, beschilderen en oplaten.

Bouwen verwijst naar het maken van het frame. Het frame van een vlieger is meestal gemaakt van bamboelatten en vereist symmetrie en balans. Vliegers met verschillende vormen hebben verschillende framestructuren nodig; het frame van vliegers met harde vleugels is relatief vast, terwijl dat van vliegers met zachte vleugels flexibeler is.

Bespannen verwijst naar het beplakken met papier of zijde. Het vereist een vlakke en strakke oppervlakte, zonder plooien of losheid. Traditionele vliegers gebruiken vaak Koreaans papier of zijdedoek, en moderne vliegers gebruiken ook nieuwe materialen zoals nylonzijde.

Beschilderen verwijst naar het decoreren met schilderingen. De schilderingen op vliegers combineren technieken uit de traditionele Chinese schilderkunst, met thema's variërend van mythische verhalen, bloemen, vogels, geluksbrengende dieren, tot gelukssymbolen. Het gebruik van kleuren benadrukt helderheid en levendigheid, zodat ze zelfs van veraf in de lucht duidelijk zichtbaar zijn.

Oplaten verwijst naar de vaardigheid van het laten vliegen. Het oplaten van een vlieger vereist het beheersen van windkracht, windrichting en het gebruik van de lijn. Ervaren vliegerliefhebbers kunnen hun vlieger verschillende vormen en bewegingen in de lucht laten maken, zoals cirkelen, duiken en met de staart zwaaien.

Culturele betekenis

Vliegers dragen een rijke betekenis en symboliek in de Chinese cultuur. De vlieger (风筝, fēngzhēng) klinkt als "overvloedige oogst" (丰登, fēngdēng), wat een overvloedige graanoogst symboliseert, en het oplaten van een vlieger symboliseert het loslaten van hoop en dromen. In de traditie van het oplaten van vliegers tijdens het Qingming Festival geloven mensen dat het doorknippen van de vliegerlijn de vlieger ziekten en pech kan laten wegvoeren, en geluk en veiligheid voor het komende jaar kan brengen.

Chinese vliegers zijn ook een belangrijk medium voor de verspreiding van de Chinese cultuur over de wereld. Nadat vliegers vanuit China naar Korea en Japan waren gebracht, verspreidden ze zich via de Zijderoute naar het Midden-Oosten en Europa, wat een diepgaande invloed had op de wereldgeschiedenis van de luchtvaart. De Amerikaanse gebroeders Wright bestudeerden de aerodynamische principes van Chinese vliegers voordat ze het vliegtuig uitvonden. Tegenwoordig worden internationale vliegerfestivals over de hele wereld gehouden, en Chinese vliegers hebben met hun verfijnde ambacht en diepgaande culturele betekenis de lof en genegenheid van liefhebbers wereldwijd gewonnen.

Referenties

1. Baidu Baike: https://baike.baidu.com/item/风筝
2. China Immaterieel Cultureel Erfgoed Netwerk: https://www.ihchina.cn
3. Wikipedia: https://zh.wikipedia.org/zh-cn/风筝