Guangdong Leeuwendans

Synopsis

Guangdong Lion Dance, ook bekend als de Zuidelijke Leeuw, is de meest representatieve stroming in de Chinese leeuwendanscultuur en vindt zijn oorsprong in Foshan, Guangdong. In 2006 werd het opgenomen in de nationale lijst van immaterieel cultureel erfgoed. De felgekleurde leeuwenkoppen in rood, geel en zwart vertegenwoordigen Guan Yu, Liu Bei en Zhang Fei, en zijn nauw verbonden met de zuidelijke vechtkunst. De spectaculaire en opwindende paaldans verspreidde zich met de Chinese gemeenschap over de hele wereld en werd een symbool van de Chinese cultuur.

Overzicht

Guangdong Xing Shi, ook bekend als Zuidelijke Leeuw, is de meest representatieve stroming in de Chinese leeuwendanscultuur en vormt samen met de Noordelijke Leeuw de twee grote systemen van de Chinese leeuwendans. Xing Shi vindt zijn oorsprong in het gebied van Foshan en Guangzhou in de provincie Guangdong en is wijdverspreid in Guangdong, Guangxi, Hongkong, Macau en overzeese Chinese gemeenschappen wereldwijd. Guangdong Xing Shi staat bekend om zijn felgekleurde leeuwenhoofden, krachtige en dynamische bewegingen en luidruchtige begeleiding van gongs en trommels. Het is een van de meest kenmerkende symbolen van de Lingnan-cultuur. In 2006 werd Guangdong Xing Shi opgenomen in de eerste nationale lijst van immaterieel cultureel erfgoed. Tijdens festiviteiten zoals het Lentefeest, openingsceremonies en andere vieringen is de Xing Shi-optreden een onmisbaar traditioneel programma.

Het karakter "Xing" (醒) in Xing Shi heeft een diepe betekenis. Volgens de overlevering riepen patriotten tijdens de late Qing-dynastie en vroege Republiek China onder de naam "Xing Shi" op tot nationaal ontwaken, wat symbool staat voor de strijdlust en het streven naar vooruitgang van de Chinese natie. Dit karakter "Xing" geeft Xing Shi een diepere betekenis die verder gaat dan volkskunst – het is niet alleen een uitvoeringsvorm, maar ook een symbool van nationale geest.

Historische Oorsprong

Er zijn verschillende theorieën over de oorsprong van Xing Shi. De meest wijdverspreide legende speelt zich af in Foshan, Guangdong, tijdens de Ming-dynastie. Volgens de overlevering verscheen er een monster in Foshan dat vaak de bevolking lastigviel en gewassen vernielde. Mensen ontdekten dat het monster bang was voor de kleur rood en harde geluiden. Daarom maakten ze van bamboe een model van een auspiciëus beest, beschilderden het met felrode verf en verdreven het met gongs en trommels. Later evolueerde deze uitvoering, die het auspiciëze beest nabootste, geleidelijk tot de gewoonte van leeuwendansen.

Uit historisch onderzoek blijkt dat leeuwendansen in China een lange traditie heeft. In de gedichten van Bai Juyi uit de Tang-dynastie wordt al beschreven hoe mensen met maskers en houten leeuwenhoofden met zijden staarten optraden. Toen de leeuwendans met migranten uit de Centrale Vlakte naar de Lingnan-regio migreerde, fuseerde het met lokale vechtkunsten en volkscultuur, wat leidde tot de unieke Guangdong Xing Shi. Foshan wordt beschouwd als de geboorteplaats van de Zuidelijke Leeuw, en de vaardigheid van het maken van leeuwenhoofden in Foshan is eveneens opgenomen in de nationale lijst van immaterieel cultureel erfgoed.

Artistieke Kenmerken

Cai Qing is het meest spectaculaire onderdeel van een Xing Shi-optreden. Mensen hangen groenten (meestal sla, wat in het Kantonees klinkt als 'rijkdom verwerven') en rode enveloppen (met geld) hoog op, en de leeuw moet deze plukken door middel van verschillende moeilijke bewegingen. Het proces van Cai Qing zit vol drama – de leeuw observeert eerst nieuwsgierig en tast af, verzamelt dan moed om te springen en te plukken, en kauwt ten slotte vrolijk op de groenten en werpt het geld uit de enveloppen naar het publiek. Het hele proces is levendig en interessant, vol met gelukswensen en positieve symboliek.

Relatie met Vechtkunsten

Guangdong Xing Shi is onlosmakelijk verbonden met Zuidelijke vechtkunsten. Traditioneel had bijna elke vechtkunstschool (武馆) zijn eigen Xing Shi-groep, en dansers moesten een solide basis in vechtkunsten hebben. De basisvaardigheden van Xing Shi omvatten vechtkunststanden zoals de paardenstand (马步), boogstand (弓步) en lege stand (虚步), evenals moeilijke bewegingen zoals sprongen, rollen en handstanden. Technieken uit Zuidelijke vechtkunststijlen zoals Hong Quan, Wing Chun en Choy Li Fut zijn allemaal geïntegreerd in de uitvoering van Xing Shi.

Precies omdat Xing Shi een diepgaande beheersing van vechtkunsten vereist, begint de traditionele Xing Shi-training vaak al in de kindertijd. Leerlingen leren eerst vechtkunsten als basis, daarna de stappen en bewegingen van de leeuwendans, en pas daarna kunnen ze officieel deelnemen aan uitvoeringen. Deze traditie waarin vechtkunsten en leeuwendans één zijn, maakt Xing Shi niet alleen tot een volkskunst, maar ook tot een belangrijk medium voor de overdracht van Zuidelijke vechtkunsten.

Leeuwendans op Hoge Palen

Leeuwendans op hoge palen is een belangrijke ontwikkelingsrichting van het moderne Xing Shi. Uitvoerders springen en tuimelen op palen van ongelijke hoogte; de palen kunnen tot 3 meter hoog zijn en staan op verschillende afstanden van elkaar, wat het zeer spectaculair en uitdagend maakt. Wedstrijden in leeuwendans op hoge palen zijn uitgegroeid tot een internationale sportcompetitie. Xing Shi-groepen uit China, Maleisië, Singapore en andere landen wisselen vaak ervaringen uit tijdens internationale wedstrijden. Suixi County in Guangdong staat bekend als de geboorteplaats van de Chinese leeuwendans, en hun vaardigheid in leeuwendans op hoge palen geniet internationale faam.

Verspreiding over de Wereld

Guangdong Xing Shi heeft zich via Chinese migranten over de hele wereld verspreid. In overzeese Chinese gemeenschappen in Zuidoost-Azië, Europa, Amerika en Australië is Xing Shi-optreden het meest in het oog springende programma tijdens traditionele Chinese feestdagen en belangrijke vieringen. Xing Shi is een belangrijk symbool geworden voor de culturele identiteit van overzeese Chinezen en ook een venster voor de wereld om de Chinese cultuur te leren kennen. In recente jaren worden steeds meer niet-Chinezen aangetrokken door de charme van Xing Shi en beginnen ze in het buitenland leeuwendansen te leren.

Referenties

1. Chinese Immaterieel Cultureel Erfgoed Netwerk: https://www.ihchina.cn
2. Baidu Baike: https://baike.baidu.com/item/广东醒狮
3. Wikipedia: https://zh.wikipedia.org/zh-cn/舞狮
4. Foshan Immaterieel Cultureel Erfgoed: https://www.foshan.gov.cn