Czerwone latarnie wysoko zawieszone

Synopsis

„Czerwone latarnie” to dramat z 1991 roku w reżyserii Zhang Yimou, z Gong Li w roli głównej, oparty na powieści Su Tonga „Żony i konkubiny”. Opowiada historię studentki Songlian, która zostaje zmuszona do poślubienia czwartego mężczyzny w rodzinie Chen, i stopniowo popada w szaleństwo w okrutnej grze o względy między żonami i konkubinami. Na Douban ma ocenę 8,8, a film zdobył Srebrnego Lwa na Festiwalu Filmowym w Wenecji.

Przegląd

"Podwójne życie Veroniki" to chiński film z 1991 roku w reżyserii Zhanga Yimou, ze scenariuszem autorstwa Ni Zhena, oparty na noweli Su Tonga "Grupa żon i konkubin". W głównej roli wystąpiła Gong Li, a w obsadzie znaleźli się również Ma Jingwu, He Saifei, Cao Cuifen i inni. Film trwa 125 minut i ma ocenę 8,8 na Douban. Obraz zdobył Srebrnego Lwa (Nagrodę za najlepszą reżyserię) na 48. Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Wenecji oraz był nominowany do nagrody BAFTA dla najlepszego filmu nieanglojęzycznego. Film, ze swoją skrajną estetyką symetrii, silnym kontrastem kolorystycznym i głęboką krytyką systemu feudalnego, jest powszechnie uważany za szczytowe osiągnięcie w karierze reżyserskiej Zhanga Yimou.

Film opowiada historię młodej, wykształconej na uniwersytecie kobiety o imieniu Songlian, która w okresie Republiki Chińskiej zostaje zmuszona do wyjścia za mąż za pana Chena i zostania jego czwartą konkubiną w wielkiej posiadłości rodziny Chen. Stopniowo popada w obłęd w okrutnej grze feudalnej etykiety i rywalizacji między żonami i konkubinami o względy mężczyzny. Zhang Yimou, używając niezwykle wyrafinowanego języka wizualnego, przekształcił historię o tragedii kobiet w poruszające arcydzieło filmowe.

Fabuła

Dziewiętnastoletnia Songlian (w tej roli Gong Li), po roku studiów na uniwersytecie, po śmierci ojca i upadku rodziny, zostaje zmuszona przez macochę do poślubienia pana Chena (Ma Jingwu), głowy rodziny Chen, jako jego czwarta konkubina. Rodzina Chen jest typową wielką feudalną rodziną, w której pan ma cztery żony, a każda z nich mieszka w swoim własnym dziedzińcu.

W rodzinie Chen panują okrutne zasady: każdego wieczoru zarządca wiesza czerwone latarnie przed dziedzińcem tej żony, u której pan Chen spędzi noc. Wybrana żona cieszy się różnymi przywilejami – może zamawiać ulubione potrawy, korzystać z usług masażu stóp, a następnego dnia dowolnie rozkazywać innym służącym. Czerwone latarnie stały się symbolem władzy, o który rywalizują żony.

Na początku Songlian czuje wstręt i pogardę dla tego wszystkiego, ale szybko również zostaje wciągnięta w tę okrutną grę o względy. Pierwsza żona, Yuru, jest w podeszłym wieku i dawno już nie uczestniczy w rywalizacji. Druga żona, Zhuoyun (Cao Cuifen), pozornie łagodna i życzliwa, w rzeczywistości jest najbardziej przebiegła. Trzecia żona, Meishan (He Saifei), ma wybuchowy i bezpośredni charakter i ma romans z doktorem Gao.

Początkowo Songlian dobrze dogaduje się z trzecią żoną, ale stopniowo również zaczyna stosować różne sztuczki, aby zdobyć względy pana. Udaje ciążę, aby zyskać jego uwagę, ale gdy oszustwo wychodzi na jaw, pan Chen nakazuje "zapieczętować latarnie" w jej dziedzińcu – co oznacza, że już nigdy go nie odwiedzi. Głęboko wstrząśnięta psychicznie Songlian całkowicie załamuje się i popada w obłęd po tym, jak Meishan zostaje przyłapana na romansie z doktorem Gao i skazana na śmierć.

Latem następnego roku do posiadłości Chen przybywa młoda piąta żona. Songlian, ubrana w swój uczniowski strój, błąka się po dziedzińcach, stając się kolejną duszą pochłoniętą przez wielką posiadłość rodziny Chen.

Obsada

Wpływ kulturowy

"Podwójne życie Veroniki" to szczytowe osiągnięcie estetyki chińskiego kina. Zhang Yimou w filmie obficie wykorzystuje symetryczne kompozycje, ukazując wielką posiadłość rodziny Chen jako wytworną klatkę. Wysokie mury tradycyjnych domów z dziedzińcami (siheyuan), uporządkowane podwórka, rzędy czerwonych lampionów – każdy kadr przypomina starannie skomponowany obraz, jednocześnie symbolizując uwięzienie człowieka przez system feudalny.

Użycie koloru w filmie można uznać za wzorcowe. Czerwień czerwonych lampionów tworzy silny kontrast z szarymi murami, symbolizując konflikt między pożądaniem a stłumieniem. Zimowy śnieg współgrający z czerwienią lampionów jeszcze bardziej wzmacnia to wrażenie wizualne. Kontrola Zhanga Yimou nad kolorem osiągnęła w tym filmie mistrzowski poziom.

Warto zauważyć, że pan Chen przez cały film nigdy nie pokazany jest z przodu – pozostaje on postacią o niewyraźnych rysach, podobnie jak sam system feudalny, wszechobecny, ale nieuchwytny do bezpośredniej konfrontacji. To podejście zostało szeroko docenione przez krytyków filmowych.

Film ten jest również uważany za szczytowe osiągnięcie chińskiego horroru. Czerwone latarnie, które zwykle są symbolem radości, w filmie stają się znakiem władzy i ucisku. Ten rodzaj przerażenia, które pulsuje pod powierzchnią wytworności, jest bardziej mrożący krew w żyłach niż bezpośrednie horrory.

Źródła

1. Douban Movie: https://movie.douban.com/subject/1293323/
2. Baidu Baike: https://baike.baidu.com/item/大红灯笼高高挂
3. Wikipedia: https://zh.wikipedia.org/zh-cn/大红灯笼高高挂