Chinese guzheng

Synopsis

De guzheng is een traditioneel Chinees tokkelinstrument met een geschiedenis van meer dan 2500 jaar. Het instrument ontstond in de Qin-regio tijdens de Periode van de Strijdende Staten en wordt daarom ook wel Qin-zheng genoemd. Het heeft een houten klankkast met 21 snaren en verplaatsbare zadels, gestemd volgens een pentatonische toonladder. De vijf belangrijkste scholen – Henan, Shandong, Chaozhou, Hakka en Zhejiang – hebben elk hun eigen kenmerken, en meerdere van deze scholen zijn opgenomen in de nationale lijst van immaterieel cultureel erfgoed. De legende van “hoge bergen en stromend water die een zielsverwant ontmoeten” vindt zijn oorsprong in de guzheng.

Overzicht

De guzheng is een van de belangrijkste traditionele tokkelinstrumenten van China, ook wel bekend als zheng, qinzheng of hanzheng, met een geschiedenis van meer dan 2500 jaar. De guzheng vindt zijn oorsprong in de Qin-regio (het huidige Shaanxi) tijdens de Periode van de Strijdende Staten, vandaar de naam qinzheng. Het instrument heeft een rechthoekige houten klankkast bespannen met snaren. Onder de snaren bevinden zich beweegbare zhengzhu (ook wel 'ganzenpoot'-bruggen genoemd), waarbij elke snaar één toon produceert, gerangschikt volgens de pentatonische toonladder (gong, shang, jiao, zhi, yu). De moderne guzheng heeft meestal 21 snaren, een breed bereik en een heldere, aangename klank. Het kan zowel zachte, melodieuze melodieën als krachtige, heroïsche passages spelen.

De guzheng is een van de meest wijdverspreide en meest bestudeerde traditionele instrumenten in China. Naar schatting zijn er wereldwijd meer dan 10 miljoen mensen die guzheng leren spelen. Verschillende scholen binnen de guzheng-kunst zijn opgenomen in de nationale lijst van immaterieel cultureel erfgoed, waaronder de Zhongzhou-stijl (Henan), Shandong guzheng-muziek, de Chaozhou-stijl, de Hakka-stijl en de Zhejiang-stijl. Samen met de guqin wordt de guzheng beschouwd als een van de twee juwelen van de traditionele Chinese snaarinstrumenten, maar de guzheng is populairder en toegankelijker voor beginners.

Historische oorsprong

De geschiedenis van de guzheng gaat terug tot de Periode van de Strijdende Staten. Volgens de Shiji (Historische Verslagen) was de zheng oorspronkelijk een instrument uit de Qin-regio, dat werd verbeterd door generaal Meng Tian. Vroege versies hadden slechts 5 of 12 snaren. Door de eeuwen heen nam het aantal snaren geleidelijk toe: 13 snaren tijdens de Tang- en Song-dynastieën, 15 tot 16 snaren tijdens de Ming- en Qing-dynastieën. De moderne standaard van 21 snaren werd in de jaren 1960 vastgesteld.

De status van de guzheng is in de loop van de geschiedenis verschillende keren veranderd. In de pre-Qin periode was het een populair volksinstrument in de Qin-regio. Tijdens de Han- en Tang-dynastieën verwierf het geleidelijk een plek in de hogere kringen en werd het een belangrijk onderdeel van de hofmuziek. De Tang-dynastie was een gouden tijdperk voor de guzheng-kunst, met een groot aantal uitstekende composities en virtuozen. Na de Ming- en Qing-dynastieën verspreidde de guzheng zich wijd onder het volk, waarbij zich in verschillende regio's onderscheidende speelstijlen ontwikkelden.

Bekende composities en verhalen

Hoge Bergen en Vlietend Water is het beroemdste muzikale verhaal van China. Tijdens de Periode van de Lente en Herfst speelde de muzikant Yu Boya zijn qin in de wildernis. De houthakker Zhong Ziqi kon precies begrijpen wat hij uitdrukte in zijn muziek: de vastberadenheid van hoge bergen en de stroom van vlietend water. Zo werden ze zielsverwanten. Na de dood van Zhong Ziqi, diep bedroefd om het verlies van zijn zielsverwant, brak Yu Boya zijn qin en sneed de snaren door, en speelde nooit meer. "Hoge Bergen en Vlietend Water ontmoeten een zielsverwant" werd daarmee het ultieme compliment voor een diepe muzikale verbinding. Hoorspronkelijk verbonden met de guqin, wordt dit verhaal later ook veel toegepast in de guzheng-kunst.

Vijf grote scholen

De vijf grote scholen hebben elk hun eigen kenmerken en weerspiegelen de muzikale culturele stijlen van verschillende regio's in China. De Henan- en Shandong-stijlen zijn robuust en ongedwongen, en vertegenwoordigen de mannelijke schoonheid van de noordelijke guzheng-muziek. De Chaozhou- en Hakka-stijlen behouden veel elementen van oude muziek en hebben een elegante, eenvoudige stijl. De Zhejiang-stijl combineert de verfijning van de Jiangnan sizhu-muziek en is helder en vloeiend. Het moderne guzheng-onderwijs is meestal gebaseerd op de Zhejiang-stijl, waarbij de sterke punten van de andere scholen worden geïntegreerd.

Moderne overdracht

De guzheng behoudt een levendige vitaliteit in het moderne China. Het is een belangrijk hoofdvak aan conservatoria, en elk jaar studeren grote aantallen studenten guzheng. Het guzheng-examensysteem heeft ook bijgedragen aan de popularisering van het instrument. Veel jongeren leren over de traditionele Chinese cultuur door guzheng te leren. In recente jaren heeft de integratie van guzheng met moderne muzikale elementen veel uitstekende werken opgeleverd, zoals crossover-samenwerkingen met popmuziek en elektronische muziek, waardoor dit oude instrument nieuwe vitaliteit krijgt.

Referenties

1. Chinese Immaterieel Cultureel Erfgoed Netwerk: https://www.ihchina.cn/project_details/12693/
2. Wikipedia: https://zh.wikipedia.org/zh-cn/古筝
3. Baidu Baike: https://baike.baidu.com/item/古筝
4. Immaterieel Erfgoed Bescherming en Ontwikkeling Netwerk: http://www.fybhfzw.com/fyml/166.html