Jingju gezichtsmaskers
Synopsis
Jingju-maskers zijn de meest visueel impactvolle artistieke elementen in de traditionele Chinese opera, waarbij overdreven kleuren en patronen worden gebruikt om de persoonlijkheid en identiteit van personages uit te beelden. Rood staat voor loyaliteit en rechtvaardigheid, zwart voor onbuigzaamheid en eerlijkheid, wit voor sluwheid en bedrog, en goud voor goden en onsterfelijken. Maskers vormen een uniek rolidentificatiesysteem in de Chinese opera en zijn ook een iconisch visueel symbool van de Chinese cultuur.
Overzicht
Jingju-maskers zijn een van de meest herkenbare artistieke elementen in de traditionele Chinese opera en vormen een onmisbaar onderdeel van het Jingju-uitvoeringssysteem. Door het aanbrengen van overdreven kleuren en patronen op het gezicht van de acteur, symboliseren en suggereren maskers de karaktereigenschappen, sociale status en het lot van een personage. Verschillende kleuren maskers vertegenwoordigen verschillende soorten personages: rood staat voor loyaliteit en rechtvaardigheid, zwart voor onbuigzaamheid en eerlijkheid, wit voor sluwheid, blauw voor kracht en onstuimigheid, en goud voor goden en demonen. Maskers zijn niet alleen een vorm van grimeerkunst, maar ook een uniek systeem voor rolidentificatie en een esthetische uitdrukkingsvorm in de Chinese opera.
De geschiedenis van maskers gaat terug tot de oude Nuo-maskers. In de zang- en dansvoorstellingen van de Tang-dynastie werden al maskers gebruikt, en in de Zaju van de Song-dynastie verscheen grime die rechtstreeks op het gezicht werd aangebracht. Tijdens de Ming- en Qing-dynastieën, met de vorming en ontwikkeling van de Jingju, evolueerden maskers geleidelijk tot een compleet en verfijnd grimeersysteem.
Betekenis van kleuren
| Kleur | Vertegenwoordigt karakter | Voorbeeldpersonages |
|---|---|---|
| Rood | Loyaliteit, moed, rechtschapenheid | Guan Yu, Jiang Wei |
| Zwart | Onbuigzaam, dapper, ruw | Bao Zheng, Zhang Fei, Li Kui |
| Wit | Sluw, achterdochtig, sinister | Cao Cao, Zhao Gao |
| Blauw | Fel, dapper, onhandelbaar | Dou Erdun, Ma Wu |
| Geel | Wreed, gewelddadig, krijgshaftig | Dian Wei, Yuwen Chengdu |
| Goud | Heilig, plechtig, bovennatuurlijk | Boeddha, Erlang Shen |
| Zilver | Demonen, geesten | White Bone Demon, Yellow Robe Demon |
| Groen | Ridderlijk, bandietachtig, vasthoudend | Cheng Yaojin |
| Paars | Stabiel, waardig, vastberaden | Xu Yanzhao, Zhuan Zhu |
Maskerpatronen
Het ontwerp van maskerpatronen is zeer verfijnd, elk patroon heeft een specifieke betekenis. Het patroon op het voorhoofd is de ziel van het masker. Guan Yu heeft de Grote Beer (zeven sterren) op zijn voorhoofd, wat symboliseert dat hij verbonden is met de sterren. Bao Zheng heeft een halve maan op zijn voorhoofd, wat zijn onpartijdigheid symboliseert bij het berechten van zaken overdag en 's nachts. Erlang Shen heeft een derde oog op zijn voorhoofd, zijn meest opvallende kenmerk.
De vorm van de wenkbrauwen op maskers is ook strikt geclassificeerd. Zwaardwenkbrauwen zijn recht als een zwaard en worden vaak gebruikt voor militaire generaals. Zijderupswenkbrauwen zijn gebogen als een zijderups en worden vaak gebruikt voor geleerde generaals. Vlamwenkbrauwen wijzen omhoog als vuur en worden vaak gebruikt voor personages met een heftig temperament. Bidsprinkhaanwenkbrauwen zijn lang en scherp en worden vaak gebruikt voor sinistere en sluwe personages. Door de vorm en richting van de wenkbrauwen kan het publiek in één oogopslag het basiskarakter van de rol beoordelen.
Maskers zijn ook onderverdeeld in verschillende stijlen, zoals het hele gezicht, het drie-tegelgezicht, het kruisdeurgezicht, het gebroken bloemengezicht en het scheve gezicht. Het hele gezicht is de meest basale stijl, waarbij het hele gezicht voornamelijk één kleur heeft. Het drie-tegelgezicht verdeelt het voorhoofd en de wangen in drie hoofdkleurgebieden. Het kruisdeurgezicht vormt een kruisvormige scheiding op het voorhoofd en de neusbrug. Elke stijl heeft zijn eigen toepasselijke roltypen en esthetische normen.
Tekentechniek
Het tekenen van maskers is een verfijnde handvaardigheid. Professionele artiesten gebruiken speciaal vervaardigde olieverf en penselen om het masker stap voor stap op het gezicht van de acteur aan te brengen. Een complex masker duurt meestal 30 tot 60 minuten om te voltooien. De olieverf moet speciaal zijn voor opera, met water- en zweetbestendige eigenschappen om te voorkomen dat deze tijdens de uitvoering uitloopt.
De volgorde van het aanbrengen is strikt voorgeschreven: eerst de basiskleur, dan de hoofdkleurvlakken, vervolgens de lijnen, en tot slot de details. Elke stap vereist precisie; één verkeerde streep betekent opnieuw beginnen. Uitstekende maskerkunstenaars kunnen het masker aanpassen aan de gelaatstrekken van de acteur, zodat het masker perfect aansluit bij de vorm van het gezicht.
Culturele invloed
Jingju-maskers zijn uitgegroeid tot een van de meest representatieve visuele symbolen van de Chinese cultuur. Ze worden op grote schaal toegepast in gebieden zoals kunstnijverheid, grafisch ontwerp, modekleding en architectonische decoratie. In de promotionele elementen van de Olympische Spelen in Beijing in 2008 werden maskerpatronen veelvuldig gebruikt. Maskers verschijnen ook op postzegels, munten, souvenirs en andere dragers, en zijn een belangrijk symbool geworden om de Chinese cultuur aan de wereld te tonen.
De artistieke waarde van maskers is ook erkend door de internationale kunstwereld. Veel westerse kunstenaars putten inspiratie uit Jingju-maskers en integreren deze in hun hedendaagse kunstcreaties. Het concept van maskers om iemands karakter en identiteit op een visuele manier uit te drukken, wordt beschouwd als een belangrijke bijdrage van de oosterse esthetiek aan de wereldkunst.
Referenties
- Baidu Baike: https://baike.baidu.com/item/京剧脸谱
- Wikipedia: https://zh.wikipedia.org/zh-cn/脸谱
- China Immaterieel Cultureel Erfgoed Netwerk: https://www.ihchina.cn
Comments (0)