Jaskinie Mogao w Dunhuang

Synopsis

Jaskinie Mogao w Dunhuang znajdują się u wschodniego podnóża góry Mingsha w Dunhuang, w prowincji Gansu. Zostały zbudowane w 366 roku n.e. Obecnie zachowało się 735 jaskiń, 45 000 metrów kwadratowych fresków oraz ponad 2400 kolorowych rzeźb. W 1987 roku zostały wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO, będąc jednym z pierwszych chińskich obiektów na tej liście. W 1900 roku odkryto Bibliotekę Jaskiniową, z której wydobyto ponad 50 000 artefaktów, co dało początek nauce o Dunhuang (dunhuangologii). Charakterystycznym motywem są latające apsary (feitian), a całe miejsce stanowi wspaniałe świadectwo spotkania i wymiany różnych cywilizacji wzdłuż Jedwabnego Szlaku.

Przegląd

Jaskinie Mogao w Dunhuang znajdują się na urwistym zboczu wschodniej części Gór Mingsha, około 25 km na południowy wschód od miasta Dunhuang w prowincji Gansu. Znane również jako Jaskinie Tysiąca Buddów, stanowią największy i najbogatszy w treści zespół buddyjskich jaskiń sztuki na świecie. Jaskinie Mogao zostały założone w 366 roku n.e., kiedy to mnich Le Zun wykopał pierwszą grotę w zboczu góry Mingsha. Następnie, przez ponad tysiąc lat, w okresie ponad dziesięciu dynastii, w tym Szesnastu Królestw, Północnej Wei, Zachodniej Wei, Północnej Zhou, Sui, Tang, Pięciu Dynastii, Song, Zachodniej Xia i Yuan, kontynuowano budowę, tworząc dzisiejszy ogromny kompleks jaskiń. Obecnie zachowało się 735 jaskiń, około 45 000 metrów kwadratowych fresków i ponad 2400 kolorowych rzeźb, co czyni je niezrównanym skarbcem sztuki. W 1987 roku Jaskinie Mogao zostały wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO, będąc jednym z pierwszych chińskich obiektów na tej liście.

Jaskinie Mogao są nie tylko szczytowym osiągnięciem buddyjskiej sztuki, ale także wspaniałym świadectwem spotkania i wymiany różnych cywilizacji na Jedwabnym Szlaku. Dunhuang, położony na zachodnim krańcu Korytarza Hexi, był ważnym węzłem na starożytnym Jedwabnym Szlaku. Tutaj kultura środkowochińska ze wschodu, kultura indyjska z południa oraz kultury Azji Środkowej i grecka z zachodu zderzały się i łączyły, tworząc unikalną sztukę dunhuangską. Freski i kolorowe rzeźby w Jaskiniach Mogao dokumentują życie społeczne, wierzenia religijne, style artystyczne i wymianę kulturalną na przestrzeni około tysiąca lat, od IV do XIV wieku, stanowiąc tysiącletnią historię cywilizacji zapisaną kolorami i liniami.

Główne Jaskinie

Dziewięciopiętrowa Pagoda jest symbolem Jaskiń Mogao i pierwszym obiektem widzianym przez turystów. Ta dziewięciokondygnacyjna drewniana konstrukcja, zbudowana na zboczu góry, ma około 45 metrów wysokości i mieści 35-metrowego Wielkiego Buddę Maitreję, największą rzeźbę w Mogao. Posąg o łagodnym wyrazie twarzy i majestatycznej postawie jest arcydziełem sztuki rzeźbiarskiej z czasów dynastii Tang.

Sztuka Latających Apsar (Feitian)

Latające Apsary (Feitian) są najbardziej ikonicznym motywem artystycznym w Jaskiniach Mogao. Pierwotnie były one niebiańskimi muzykami i tancerzami w buddyzmie, a w dunhuangskich freskach przedstawiane są jako nimfy o lekkich sylwetkach i powiewających szatach. Wizerunek Feitian w Mogao ewoluował przez blisko tysiąc lat, od okresu Północnej Liang do dynastii Yuan. Wczesne Feitian, pod wpływem Indii i regionów zachodnich, miały krępe sylwetki i sztywne pozy. W okresie dynastii Tang Feitian uległy pełnej sinizacji, zyskując wdzięczne postawy i powiewające szaty, jakby swobodnie szybowały w niebie. W przeciwieństwie do zachodnich aniołów, dunhuangskie Feitian nie mają skrzydeł; unoszą się w przestworzach dzięki powiewającym wstęgom i wdzięcznym pozycjom, co odzwierciedla unikalną chińską wyobraźnię estetyczną dotyczącą piękna lotu.

Jaskinia Biblioteki

W 1900 roku, podczas oczyszczania piasku z Jaskini nr 16 w Mogao, taoistyczny mnich Wang Yuanlu przypadkowo odkrył Jaskinię nr 17 ukrytą za ścianą korytarza Jaskini nr 16 – była to wstrząsająca świat Jaskinia Biblioteki. W grocie tej przechowywano ponad 50 000 cennych artefaktów z okresu od IV do XI wieku, w tym rękopisy sutr, malowidła na jedwabiu, hafty, dokumenty, kontrakty itp., w wielu językach, takich jak chiński, tybetański, sanskryt i ujgurski.

Odkrycie Jaskini Biblioteki było jednym z najważniejszych odkryć archeologicznych XX wieku i bezpośrednio przyczyniło się do powstania międzynarodowej dyscypliny naukowej – dunhuangologii. Niestety, wiele artefaktów zostało później zakupionych za niską cenę i wywiezionych za granicę przez zagranicznych odkrywców, takich jak Brytyjczyk Aurel Stein i Francuz Paul Pelliot. Obecnie są one rozproszone w miejscach takich jak British Museum, Bibliothèque nationale de France czy Ermitaż w Rosji. Ta historia utraty dóbr kultury jest jednym z najbardziej bolesnych rozdziałów w nowożytnej historii kultury Chin.

Informacje Praktyczne

Źródła

1. Centrum Światowego Dziedzictwa UNESCO: https://whc.unesco.org/en/list/440
2. Instytut Badawczy Dunhuang: https://www.dha.ac.cn
3. Cyfrowy Dunhuang: https://www.e-dunhuang.com
4. Baidu Baike: https://baike.baidu.com/item/莫高窟