Chinese dumplings
Synopsis
Jiaozi is het meest representatieve traditionele noedelgerecht van China, met een geschiedenis van meer dan 1800 jaar. Van de kouwerende medicinale schotel "Jiao'er" uitgevonden door Zhang Zhongjing, de medische heilige uit de Oostelijke Han-dynastie, tot het onmisbare heerlijke gerecht voor familiebijeenkomsten tijdens feestdagen in het noorden, jiaozi draagt de diepe culturele betekenis van de Chinese eetcultuur.
Overzicht
Jiaozi, ook wel dumplings genoemd, is een van de meest representatieve traditionele noedelgerechten in Noord-China, met een geschiedenis van meer dan 1800 jaar. Jiaozi dankt zijn naam aan zijn gelijkenis met een yuanbao (een oude Chinese munteenheid), wat symbool staat voor het aantrekken van rijkdom en schatten, en voor familie-eenheid en geluk. In de Chinese eetcultuur gaat de betekenis van jiaozi veel verder dan die van een gewoon gerecht – het is een vast onderdeel van feestdagen, een familieband en een cultureel symbool.
De geschiedenis van jiaozi gaat terug tot de Oostelijke Han-dynastie. Volgens de legende vond de 'Medicijnheilige' Zhang Zhongjing tijdens een strenge winter de 'Qu Han Jiao'er Tang' (soep tegen de kou) uit om bevroren oren van de bevolking te behandelen. Hij wikkelde lamsvlees en medicinale kruiden tegen de kou in deeg, vormde het als oren en deelde het uit aan patiënten. Na het eten van deze 'jiao'er' werden de mensen warm en genazen hun bevroren oren. Om Zhang Zhongjing te herdenken, eten latere generaties jiaozi tijdens de winterzonnewende en het Lentefeest, een traditie die tot op de dag van vandaag voortduurt.
Historische evolutie
Jiaozi heeft in zijn lange geschiedenis verschillende veranderingen in naam en vorm ondergaan:
| Periode | Naam | Kenmerken |
|---|---|---|
| Oostelijke Han | Jiao'er | Medicinaal gebruik, oorvorm, uitgevonden door Zhang Zhongjing |
| Drie Koninkrijken | Yueya Huntun | Begon als voedsel te verschijnen |
| Noordelijke en Zuidelijke Dynastieën | Huntun | Jiaozi-achtig voedsel werd populair onder het volk |
| Tang-dynastie | Laowan, Fenjiao | Verfijning van de techniek; in Turpan, Xinjiang opgegraven Tang-dynastie jiaozi zijn bijna identiek aan moderne |
| Song-dynastie | Jiaozi, Jiao'er | Etymologie van het woord 'jiaozi', vorm lijkt op yuanbao, symboliseert rijkdom |
| Yuan-dynastie | Bianshi | In gebieden zoals Shanxi wordt jiaozi nog steeds bianshi genoemd |
| Ming-dynastie | Jiaozi | Naam gestandaardiseerd, rijke variëteit |
| Qing-dynastie | Jiaozi | Volledig gevormd en wijdverspreid populair |
Bij archeologische opgravingen in Turpan, Xinjiang, zijn fysieke jiaozi uit de Tang-dynastie gevonden, waarvan de vorm bijna volledig overeenkomt met die van moderne jiaozi. Dit bewijst dat de productietechniek van jiaozi meer dan duizend jaar geleden al behoorlijk geavanceerd was.
Jiaozi en Feestdagen
In Noord-China is jiaozi bijna een standaardgerecht voor alle belangrijke feestdagen:
| Feestdag | Gewoonte | Symboliek |
|---|---|---|
| Oudejaarsavond/Lentefeest | Jiaozi maken tijdens de nachtwake, eten om middernacht | 'Gengsui Jiaozi', afscheid van het oude, verwelkoming van het nieuwe |
| Winterzonnewende | Jiaozi eten | Herdenking van Zhang Zhongjing; "eet je geen jiaozi, dan vriezen je oren eraf en niemand die ernaar omkijkt" |
| 5e dag van de 1e maanmaand (Po Wu) | De randen van de jiaozi dichtknijpen | 'Kleine-mensen-mondjes' dichtknijpen, kwade geesten verdrijven en rampen afweren |
| Begin van de Hitteperiode (Ru Fu) | Jiaozi eten | "Eerste fu jiaozi, tweede fu noedels" |
| Begin van de Herfst (Li Qiu) | Jiaozi eten om aan te komen | Voedingsstoffen aanvullen, de herfst verwelkomen |
De jiaozi op Oudejaarsavond zijn het meest ceremonieel. De hele familie zit samen, maakt het deeg, rolt de velletjes uit, bereidt de vulling en vouwt de jiaozi, jong en oud doen mee. Dit gezamenlijke proces van jiaozi maken is op zichzelf al een symbool van familie-eenheid in China. De vullingen voor jiaozi zijn zeer gevarieerd; veelvoorkomend zijn varkensvlees met Chinese kool, prei met ei, lamsvlees met radijs, en elke regio heeft zijn eigen unieke recepten.
Jiaozi Cultuur
De culturele betekenis van jiaozi gaat veel verder dan alleen voedsel:
Symbool van Eenheid: Jiaozi maken is een van de meest voorkomende familieactiviteiten in Chinese gezinnen. Tijdens feestdagen komen jong en oud samen in de keuken om samen jiaozi te maken. Dit warme tafereel is een herinnering aan thuis voor Chinezen.
Gelukssymboliek: Jiaozi lijken op oude gouden yuanbao, wat symbool staat voor het aantrekken van rijkdom en schatten, en voor een huis vol goud en zilver. Sommige families stoppen een munt in een van de jiaozi; wie hem vindt, zal volgens de traditie het komende jaar geluk hebben.
Geest van Inclusiviteit: De vulling van jiaozi kan alles bevatten – vlees, groenten, zeevruchten, paddenstoelen, alles kan worden gebruikt. Deze inclusiviteit is een van de kenmerken van de Chinese cultuur.
Essentie van Noedelgerechten: Jiaozi vertegenwoordigt het hoogste niveau van de Chinese noedelcultuur. De stevigheid van het deeg, de dikte van de velletjes, de zoutheid van de vulling, het patroon van het vouwen – elke stap bevat vaardigheden en ervaring die van generatie op generatie zijn doorgegeven.
Regionale verschillen
Verschillende regio's in China hebben verschillende manieren om jiaozi te maken en te eten:
| Regio | Kenmerken | Representatieve soorten |
|---|---|---|
| Noordoost-China | Groot, met veel vulling | Zuurkoel-varkensvlees jiaozi |
| Shandong | Dun deeg, veel vulling | Makreel jiaozi |
| Shanxi | Wordt Bianshi genoemd | Lamsvlees-radijs Bianshi |
| Sichuan | Met chili-olie | Rode-olie jiaozi |
| Guangdong | Klein en verfijnd | Garnalen jiaozi, gestoomde jiaozi (dim sum) |
| Jiangsu | Zoetere smaak | Krab-eigeel Xiaolongbao (vergelijkbaar) |
Referentiemateriaal
- Baidu Baike: https://baike.baidu.com/item/%E9%A5%BA%E5%AD%90/28977
- China News Service: https://www.chinanews.com.cn/hwjy/2010/11-26/2684267.shtml
- Wikipedia: https://zh.wikipedia.org/zh-cn/%E9%A5%BA%E5%AD%90
Comments (0)