Chinese lantaarn
Synopsis
Chinese lantaarns hebben een geschiedenis van meer dan tweeduizend jaar en vinden hun oorsprong in de Westelijke Han-dynastie. Van praktische verlichting in het keizerlijk paleis tot folkloristisch symbool tijdens het Lantaarnfestival, lantaarns dragen de Chinese verlangens naar licht, hereniging en vreugde uit. De lantaarntentoonstelling tijdens het Lantaarnfestival is een van de belangrijkste traditionele folkloristische activiteiten in China, en rode lantaarns zijn een internationaal symbool van de Chinese cultuur geworden.
Overzicht
Chinese lantaarns zijn een van de meest herkenbare symbolen uit de Chinese traditionele cultuur, met een lange geschiedenis van meer dan tweeduizend jaar. Lantaarns ontstonden tijdens de Westelijke Han-dynastie en waren oorspronkelijk verlichtingsmiddelen die aan het hof en in rijke huishoudens werden gebruikt. Met de ontwikkeling van de papierproductie en zijdeweeftechnologie evolueerden lantaarns geleidelijk van loutere verlichtingsinstrumenten naar culturele dragers die zowel praktisch als artistiek zijn. Tijdens het Lantaarnfestival hangt elk huis lantaarns op en versiert het, wat de unieke Chinese lantaarnfestivalcultuur vormt. De rode lantaarn, als symbool van de Chinese cultuur, heeft zijn materiële functie al lang overschreden en is een cultureel symbool geworden van licht, hereniging en vreugde.
Historische oorsprong
De oorsprong van lantaarns kan worden teruggevoerd tot de Westelijke Han-dynastie. Volgens historische verslagen werden lantaarns al tijdens de regeerperiode van keizer Wu van Han aan het hof gebruikt voor verlichting. Tijdens de Oostelijke Han-dynastie, na de introductie van het boeddhisme in China, ontstak monniken op de vijftiende dag van de eerste maanmaand lantaarns om de Boeddha te eren. Deze gewoonte fuseerde geleidelijk met traditionele volksrituelen rond lantaarns, wat leidde tot de gewoonte om tijdens het Lantaarnfestival lantaarns te bekijken.
De Tang-dynastie was een gouden tijdperk voor de ontwikkeling van de lantaarncultuur. Tijdens de regeerperiode van keizer Xuanzong van Tang bereikte het Lantaarnfestival in Chang'an een ongekende schaal, waarbij zowel het hof als het volk wedijverden in het maken van prachtige sierlantaarns. Het festival duurde drie nachten. De dichter Zhang Hu schreef: "Duizenden deuren gaan open, tienduizenden lantaarns branden, midden in de eerste maanmaand komt de keizerlijke hoofdstad tot leven", wat de grootsheid van het Tang-lantaarnfestival beschrijft.
Tijdens de Song-dynastie bloeide het lantaarnfestival nog meer, en de duur werd verlengd van drie naar vijf nachten. In de Song-dynastie verscheen de draaimolenlantaarn (zouma deng) – die gebruikmaakt van het principe van stijgende warme lucht om de schaduwen op het lantaarnoppervlak te laten draaien. Dit was een belangrijke innovatie in de lantaarnambacht en wordt ook beschouwd als de voorloper van de gasturbine. Tijdens de Ming- en Qing-dynastie bereikte de productietechniek van lantaarns een hoogtepunt, met sierlantaarns in allerlei materialen en vormen, en werd het lantaarnfestival een landelijk volksfeest.
Soorten lantaarns
| Type | Materiaal | Kenmerken |
|---|---|---|
| Paleislantaarn | Houten frame, zijden lantaarnhuid | Prachtig en elegant, meestal zeshoekig of achthoekig |
| Rode lantaarn | Bamboeframe, rood papier of rode zijde | Meest voorkomend, symboliseert vreugde en geluk |
| Draaimolenlantaarn | Bamboeframe, papieren huid | Patroon op de huid kan draaien, creëert animatie-effect |
| Gaze lantaarn | Bamboeframe, dunne gaze | Licht en doorzichtig, vaak gebruikt voor decoratie |
| IJs lantaarn | IJsblokken | Typisch voor noordelijke winters, helder en doorschijnend |
| Kongming-lantaarn | Papier | Gebruikt voor offers en gebeden, kan opstijgen |
Productieproces
Het maken van traditionele lantaarns is een verfijnd ambacht. Neem de meest typische rode lantaarn als voorbeeld: het productieproces omvat de volgende stappen: eerst het maken van het frame, waarbij bamboestrips worden gebogen tot de vorm van de lantaarn. De bamboestrips moeten worden geweekt en verzacht voordat ze kunnen worden gebogen en gevormd. Vervolgens het beplakken van de lantaarnhuid, waarbij gesneden rood papier of rode zijde met lijm op het frame wordt geplakt, met als eis dat het glad en rimpelloos is. Daarna volgt decoratie: patronen schilderen op de huid of decoraties zoals papiersnijkunst en kwasten aanbrengen. Tenslotte de lichtbron installeren; traditioneel werden kaarsen gebruikt, tegenwoordig vaak gloeilampen.
De productie van paleislantaarns is complexer. Er moet zorgvuldig hout worden geselecteerd om het frame te snijden, zijde wordt gebruikt voor de huid, aangevuld met kleurrijke schilderingen en gouden versieringen. Het maken van een verfijnde paleislantaarn kan maanden duren. De Beijing-paleislantaarn en de Luoyang-paleislantaarn zijn de twee bekendste scholen en zijn beide aangewezen als nationaal immaterieel cultureel erfgoed.
Lantaarnfestival (Yuanxiao)
Het Lantaarnfestival is het hoogtepunt van de Chinese lantaarncultuur. Op de vijftiende dag van de eerste maanmaand van de Chinese kalender worden overal in het land grootschalige lantaarnfestivals gehouden. De meest beroemde festivals zijn onder meer het Qinhuai Lantaarnfestival in Nanjing, het Yuyuan Lantaarnfestival in Shanghai, het Xi'an City Wall Lantaarnfestival en het Zigong Lantaarnfestival. Het Zigong Lantaarnfestival staat bekend om zijn enorme omvang en verfijnde vakmanschap en wordt zowel nationaal als internationaal geroemd als 's werelds beste lantaarnfestival.
Op de festivals zijn talloze soorten sierlantaarns te zien, van traditionele drakenlantaarns, fenikslantaarns en lotuslantaarns tot moderne grote mechanische lantaarns. Het vakmanschap is adembenemend mooi. Raadsels oplossen die aan lantaarns hangen is een van de populairste activiteiten tijdens het Lantaarnfestival. Aan de lantaarns hangen papiertjes met raadsels; wie het raadsel oplost, krijgt een kleine prijs. Deze traditie is al bijna duizend jaar oud.
Culturele betekenis
Lantaarns dragen een rijke symbolische betekenis in de Chinese cultuur. Rode lantaarns symboliseren vreugde en geluk en zijn onmisbare decoraties bij belangrijke gelegenheden zoals Chinees Nieuwjaar, bruiloften en openingsceremonies. Ronde lantaarns symboliseren hereniging. Tijdens het Lantaarnfestival op de vijftiende dag van de eerste maanmaand eten mensen tangyuan (kleefrijstballetjes) en bewonderen ze sierlantaarns, wat de wens van Chinezen voor familiehereniging uitdrukt.
Lantaarns hebben ook een diepe band met literatuur en kunst. Xin Qiji's versregel "Plotseling keerde ik me om, en daar was die persoon, in de schemering van de lantaarns" is een van de meest ontroerende beelden van het Lantaarnfestival in de klassieke Chinese poëzie. In kunstvormen zoals schilderkunst, opera en film verschijnen lantaarns vaak als belangrijke visuele symbolen.
Referenties
- Baidu Baike: https://baike.baidu.com/item/灯笼
- Wikipedia: https://zh.wikipedia.org/zh-cn/灯笼
- China Immaterieel Cultureel Erfgoed Netwerk: https://www.ihchina.cn
Comments (0)