Synopsis
Bài thơ nổi tiếng "Đăng Cao" của nhà thơ Đỗ Phủ đời Đường được mệnh danh là đứng đầu trong các bài thơ thất ngôn luật. Bài thơ này được sáng tác vào mùa thu năm Đại Lịch thứ hai (năm 767) dưới thời Đường Đại Tông, khi Đỗ Phủ lên cao ngắm cảnh ở Khuê Châu, cảm khái vạn phần mà viết nên.
Tổng quan
"Đăng Cao" là một trong những tác phẩm tiêu biểu của nhà thơ vĩ đại đời Đường - Đỗ Phủ, được sáng tác vào mùa thu năm Đại Lịch thứ hai (767). Lúc này Đỗ Phủ đã 56 tuổi, lưu lạc ở Khuê Châu (nay là Phụng Tiết, Trùng Khánh), cuộc sống khốn khó, thân thể suy nhược. Bài thơ này được mệnh danh là đứng đầu trong thất ngôn luật thi, với cảnh giới hùng vĩ thê lương và cảm khái sâu sắc về cuộc đời, đã trở thành đỉnh cao của thơ ca cổ điển Trung Quốc.
Nguyên tác
Phong cấp thiên cao viên khiếu ai,
Chử thanh sa bạch điểu phi hồi.
Vô biên lạc mộc tiêu tiêu hạ,
Bất tận Trường Giang cổn cổn lai.
Vạn lý bi thu thường tác khách,
Bách niên đa bệnh độc đăng đài.
Gian nan khổ hận phồn sương mấn,
Liêu đảo tân đình trọc tửu bôi.
Thưởng thức
Câu mở đầu (thủ liên) miêu tả cảnh sắc nhìn thấy khi lên cao: gió thu gấp gáp, trời cao mây nhạt, vượn hú ai oán, nước trong cát trắng, chim chóc lượn vòng. Câu tiếp theo (hạm liên) dùng hình ảnh lá rụng tiêu điều và Trường Giang cuồn cuộn để diễn tả khí thế của mùa thu, vừa là tả cảnh, cũng là cảm thán thời gian trôi qua, đời người ngắn ngủi. Câu thứ ba (cảnh liên) chuyển sang viết về hoàn cảnh bản thân: phiêu bạt vạn dặm, thường xuyên làm khách nơi đất khách, tuổi già nhiều bệnh, một mình lên cao. Câu kết (vĩ liên) tổng kết toàn bài: thời thế gian nan, đời người đầy khổ hận, khiến mái tóc điểm sương; trong cảnh nghèo khó lưu lạc, ngay cả việc mượn rượu giải sầu cũng mới đây phải dừng lại.
Tiểu sử tác giả
| Hạng mục | Nội dung |
|---|---|
| Họ tên | Đỗ Phủ (712-770) |
| Tự hiệu | Tự Tử Mỹ, hiệu Thiếu Lăng Dã Lão |
| Triều đại | Đường |
| Danh hiệu | Thi Thánh |
| Tác phẩm tiêu biểu | Xuân Vọng, Mao Ốc Vi Thu Phong Sở Phá Ca, Đăng Cao |
Ảnh hưởng văn hóa
"Đăng Cao" được công nhận rộng rãi là một trong những thành tựu nghệ thuật thơ ca cao nhất của Đỗ Phủ trong những năm cuối đời. Hồ Ứng Lân đời Minh gọi bài thơ này là đệ nhất thất ngôn luật thi. Bài thơ được đưa vào nhiều tuyển tập thơ cổ, là tác phẩm bắt buộc phải đọc khi học thơ Đường.
Tài liệu tham khảo
- "Toàn Đường Thi" quyển 230
- Tiêu Địch Phi "Đỗ Phủ Thi Tuyển Chú"
- Mạc Lệ Phong "Nghệ thuật đặc sắc trong thơ Đỗ Phủ"
Comments (0)