Nanyin
Synopsis
Genel Bakış
Nanyin, aynı zamanda "Xian Guan", "Nan Guan" veya "Nan Qu" olarak da bilinir, Çin'in günümüze ulaşan en eski müzik türlerinden biridir ve "Çin müzik tarihinin yaşayan fosili" olarak kabul edilir. Kökeni Çin'in Fujian eyaletinin Quanzhou bölgesine dayanır ve başlıca Minnan (Quanzhou, Xiamen, Zhangzhou), Tayvan, Hong Kong, Makao ve Güneydoğu...
Genel Bakış
Nanyin, aynı zamanda "Xian Guan", "Nan Guan" veya "Nan Qu" olarak da bilinir, Çin'in günümüze ulaşmış en eski müzik türlerinden biridir ve "Çin müzik tarihinin yaşayan fosili" olarak kabul edilir. Kökeni Çin'in Fujian eyaletinin Quanzhou bölgesine dayanır ve başlıca Güney Fujian'da (Quanzhou, Xiamen, Zhangzhou), Tayvan, Hong Kong, Makao ve Güneydoğu Asya'daki Güney Fujianlı Çinli topluluklar arasında yaygındır. Nanyin, antik, zarif, berrak, güzel ve yumuşak tarzıyla, Tang ve Song hanedanlarından bu yana Orta Çin'in antik müziğinin özelliklerini eksiksiz korumuş, aynı zamanda Güney Fujian yerel müzik özellikleriyle harmanlanarak benzersiz bir müzik sistemi oluşturmuştur. Söylenişinde Güney Fujian lehçesi kullanılır, enstrüman kombinasyonu özgündür, notaları eski "Gongche Pu" (工乂譜) ile yazılır ve şarkı söyleme ile çalmayı bir araya getiren kapsamlı bir performans sanatıdır.
Tarihçe
Nanyin'in tarihi çok eskilere uzanır, kökenleri Han ve Tang dönemlerine kadar izlenebilir. Orta Çin'den soylu ailelerin defalarca Fujian'a güneye göç etmesiyle, Orta Çin müzik kültürü ile Güney Fujian'ın yerel müziği yavaş yavaş kaynaşmıştır. Tang ve Song dönemlerinde, özellikle Song Hanedanlığı'nda, Quanzhou'nun "Doğu'nun En Büyük Limanı" (Citong Limanı) olarak deniz ticaretinin gelişmesi ve kültürel alışverişin sık olması, Nanyin'in şekillenmesi ve gelişmesi için verimli bir zemin hazırlamıştır. Çok sayıda Song ve Yuan dönemi "Nanxi" (Güney Operası) ve "Zaju" oyunlarının melodi kalıpları ve müziği absorbe edilerek içine katılmıştır.
Ming ve Qing hanedanları Nanyin'in altın çağıydı; repertuvar giderek zenginleşmiş, çalma biçimleri sabitleşmeye başlamış ve "Langjun She" (孟昶'ı müzik tanrısı olarak kabul eden) adlı profesyonel topluluklar ortaya çıkmıştır. Modern zamanlarda, Nanyin toplumsal değişimlerden geçse de, halk toplulukları ve sanatçıların ısrarlı çabaları sayesinde aktarılmıştır. 2006 yılında Nanyin, ilk ulusal düzeyde Somut Olmayan Kültürel Miras listesine alınmış; 2009 yılında ise Nanyin (Quanzhou Xian Guan), UNESCO'nun "İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsili Listesi"ne başarıyla dahil edilmiş ve kültürel değeri dünya çapında tanınmıştır.
Başlıca Özellikler
Nanyin'in sanatsal özellikleri belirgindir ve başlıca şu yönlerde kendini gösterir:
- Enstrüman Kombinasyonu: Çekirdek enstrümanlar "Shang Si Guan" (Üst Dört Telli) olup, bunlar dongxiao (Tang dönemi chiba mirası), pipa (Nanpa, yatay tutularak çalınır, Tang dönemi tarzını korur), erxian (Tang ve Song dönemi xiqin mirası) ve sanxian'dan oluşur. Ayrıca "Xia Si Guan" (Alt Dört Telli) gibi vurmalı çalgılar da vardır.
- Notasyon Sistemi: Benzersiz "Gongche Pu" (工乂譜) kullanılır. Bu, eski bir pozisyonel notasyon sistemidir ve Tang-Song dönemi müzik notalarıyla doğrudan bir miras ilişkisine sahiptir.
- Şarkı Söyleme ve Dil: Şarkı söylemede "kelimeleri doğru telaffuz etmek, sesleri doğru çıkarmak, kafiyeye uygun bitirmek" önemlidir; tarzı içe dönük ve ölçülüdür. Şarkı sözleri Quanzhou lehçesiyle, edebi ve zarif bir dille, çok sayıda eski Çince kelime içerir.
- Müzik Formu Yapısı: Temel olarak "Zhi", "Pu" ve "Qu" olmak üzere üç büyük bölümden oluşur. "Zhi", sözleri, notaları ve pipa parmak pozisyonları olan bir suit/süittir; "Pu", sözsüz, pipa parmak pozisyonları olan saf enstrümantal parçalardır; "Qu" ise sayıca en fazla olan, tek başına söylenebilen dağınık şarkılardır.
| Kategori | Spesifik İçerik | Açıklama |
|---|---|---|
| Tarihsel Köken | Han-Tang dönemi Orta Çin antik müziği, Song-Yuan'da şekillenmiş, Ming-Qing'de altın çağını yaşamış | Orta Çin göçmenlerinin güneye hareketiyle, Quanzhou'da kaynaşarak oluşmuştur |
| Başlıca Sınıflandırma | Zhi, Pu, Qu | "Zhi" suit, "Pu" enstrümantal parça, "Qu" dağınık şarkıdır |
| Çekirdek Enstrümanlar | Shang Si Guan: Pipa (Nanpa), Dongxiao, Erxian, Sanxian | Pipa yatay tutulur, dongxiao chiba mirasıdır, formu antiktir |
| Müzik Özellikleri | Ritim sakin, melodi antik, şarkı söyleme tarzı dokunaklı | Çok sayıda Tang-Song müzik mirasını korur, tempo yavaş, nüans önemlidir |
| Kullanılan Nota | Gongche Pu (工乂譜) | Antik pozisyonel nota, Çin antik müzik notalarını araştırmak için yaşayan bir malzemedir |
| Şarkı Söyleme Dili | Quanzhou lehçesi (Güney Fujian lehçesi) | Orta Çince ses ve kafiye özelliklerini korur |
| Aktarım Örgütleri | Langjun She, Nanyin toplulukları | Halkın kendiliğinden oluşturduğu örgütler, genellikle Meng Chang'ı kurucu olarak kabul eder |
| Somut Olmayan Kültürel Miras Statüsü | Çin Ulusal Düzeyde Somut Olmayan Kültürel Miras, UNESCO İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası | 2006'da ulusal listeye, 2009'da dünya listesine alınmıştır |
Kültürel Anlam
Nanyin sadece bir müzik sanatı değil, aynı zamanda Güney Fujianlıların kültürel kimliği ve manevi aidiyetinin önemli bir taşıyıcısıdır. Bin yıllık tarihsel hafızayı taşır, antik Orta Çin müzik kültürünün "canlı" bir koruma deposudur ve Çin antik müzik tarihi, dil tarihi, sosyal tarihi araştırmaları için değerli somut kanıtlar sağlar. Güney Fujian'ın denizaşırı Çinlilerin memleketi olan bölgelerinde, Nanyin denizaşırı ve anavatan arasındaki hemşerileri birbirine bağlayan bir "kültür bağı"dır ve derin bir memleket özlemini barındırır. Performansları ve aktarım faaliyetleri (örneğin "Langjun Jie" - Langjun Anma Töreni) aynı zamanda topluluk dayanışmasını güçlendirir. Dünya çapında bir somut olmayan kültürel miras olarak Nanyin, Çin geleneksel kültürünün sürekli yaratıcılığını temsil eder, Çin medeniyetinin çeşitliliği ve sürekliliğinin canlı bir ifadesidir ve kültürel çeşitliliği ile insanlık arasındaki kültürel alışverişi teşvik etmek için önemli değere sahiptir.
Referanslar
- Çin Somut Olmayan Kültürel Miras Ağı · Çin Somut Olmayan Kültürel Miras Dijital Müzesi - Nanyin Tanıtımı:
http://www.ihchina.cn/project_details/14300/ - UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi - Nanyin (Quanzhou Xian Guan) maddesi:
https://ich.unesco.org/en/RL/nanyin-00199 - Quanzhou Somut Olmayan Kültürel Mirası Koruma Merkezi - Nanyin özel materyalleri:
http://www.qzfybhzx.com/index.php?m=content&c=index&a=lists&catid=27
Comments (0)